AKU Fontein

, ,

Ter gelegenheid van het 50-jarig bestaan van de Algemene Kunstzijde Unie NV (AKU) in 1961 heeft dit bedrijf aan de burgers van Arnhem een aandenken willen aanbieden. De Nederlandse Kunstzijdefabriek (naar de initialen ENKA genoemd) ging in 1911 op in de AKU. Deze ENKA/AKU was met name een initiatief van Frits Fentener-van Vlissingen (SHV, Utrecht). Kunstzijde kennen we van boven-en onderkleding, voering, meubelstoffen, gordijnstoffen enz. Er werd in 1910 een (proef)fabriek opgericht in Arnhem. De keuze voor Arnhem werd ingegeven door de ruime aanwezigheid van zuiver water en cellulose houdend naaldhout. Ook de ligging ten opzichte van Duitsland speelde mee. De om het groen en de frisse lucht bekend staande Arnhem was vanwege de stankoverlast niet blij met de vestiging van de nieuwe chemische industrie, maar latere gemeentebesturen dachten daar anders over.

De AKU ging later over in AKZO, dat op haar beurt later opging in het huidige AKZO-Nobel.
Het hoofdkantoor van AKU respectievelijk AKZO was gevestigd aan de Velperweg in Arnhem. Nu heeft AKZO-Nobel haar hoofdkantoor in Amsterdam.

De fontein
De fontein ligt naast café  Stan&CO (toen geheten café-restaurant Royal) en is ingeklemd tussen het Gele Rijdersplein en het Willemsplein; op een markant punt in de stad. Toen in 1961 nog een open plek, ontstaan door de afbraak van het oude Thorbecke-lyceum
Arnhem was de vernielingen na de Tweede Wereldoorlog weer te boven gekomen. De fontein is een teken van wederopbouw, geen somber oorlogsmonument maar een optimistisch teken voor de toekomst.

De AKU-fontein (Explosive Forces of Nature) bestaat uit een rechthoekige vijver met een waterspel, gevormd door een aantal fonteinen en een verticaal element, waartegen een plastiek is geplaatst, ontworpen en vervaardigd door de beeldhouwer Sinkichi Tajiri.
Achter deze waterpartij bevindt zich een enigszins verhoogd terras, gedeeltelijk overdekt door betonnen parasols op stalen voet, waardoor een patio/pergola  is ontstaan en waardoor tevens de indertijd zo gewenste visuele scheiding tussen Willems- en Gele Rijdersplein wordt gevormd. Het ontwerp van de pergola is van ontwerper Henk Brouwer.
Het werk werd uitgevoerd De Kinkelders Aannemingsbedrijf NV, Arnhem

Sinkichi Tajiri
Tajiri is een Nederlands-Amerikaanse beeldhouwer van Japanse afkomst, geboren in Los Angeles op
7 december 1923 en overleden in 2009. In 1948 kwam hij uit Amerika naar Europa. Hij vestigde zich in Parijs. In 1949 studeerde hij bij Osip Zakine, die wij kennen van het bekende en monumentale beeld “De Verwoeste Stad”  in Rotterdam.
In 1949 kwam Tajiri in aanraking met de Cobra-groep en exposeerde met hen in het Stedelijk Museum, Amsterdam. Hij was óók lid van de Cobra-groep waartoe ook bekende kunstenaars zoals Karel Appel, Corneille, Lucebert, Constant behoorden.
In 1955 ontmoette hij de Arnhemse beeldhouwster Ferdi Jansen en trouwde met haar; ze kregen twee dochters.
Van 1969 tot 1989 was Tajiri hoogleraar aan de Hochschule für Bildende Kunste in Berlijn.

Werken in openbare collecties vinden we van hem in het Bonnefantenmuseum (Maastricht), het Rijksmuseum en het Stedelijk Museum in Amsterdam. Monumentale beelden van Tajiri in de openbare ruimte vinden we o.a. in Rotterdam (Coolsingel), Utrecht (Hoog Catharijne), Den Haag (paleistuin Noordeinde).

De toekomst van de AKU-fontein
De afgelopen jaren (en nog steeds) is er veel te doen geweest over deze fontein, Moet de fontein verplaatst, gesloopt (als gevolg van de slechte staat van onderhoud) of behouden blijven voor de stad Arnhem. Kortom: veel gedoe.
Er is een comité in het leven geroepen voor het behoud van de AKU fontein: www.akufontein.nl .
In 2016 is door de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed besloten om de fontein aan te wijzen als Rijksmonument. Over de toekomst van de fontein blijven we nog min of meer in het ongewisse.
Wordt vervolgd.