Bruggen in Arnhem

Drie bruggen over de Nederrijn

Arnhem gelegen aan de Nederrijn heeft sinds 1603 een brugverbinding tussen Noord en Zuid. Oorspronkelijk was er een schipbrug, later werden de John Frostbrug, de Nelson Mandelabrug en de Andrej Sacharovbrug gebouwd. Aan de westkant van Arnhem ligt ook een spoorbrug, maar die laten we hier buiten beschouwing.

In 1603 werd de eerste schipbrug in Arnhem aangelegd. De stad werd beter bereikbaar voor boeren en kooplieden uit de Betuwe en Nijmegen. Vóór 1603 was er een veer waarmee men de oversteek kon maken. Een schipbrug bestaat uit een aantal kleine schepen met daarop een brugdek, waarover men van de ene naar de andere kant kon rijden of lopen. Als een schip op de Nederrijn wilde passeren, werd er een deel van de brug tussenuit gevaren. Wie naar de overkant wilde, moest gewoon wachten. Als er sprake was van veel ijsvorming op de rivier werd de hele brug weggehaald en in de haven gelegd. Deze schipbrug lag aan het Roermondsplein, op de plaats waar nu de Nelson Mandelabrug ligt.
Het door de rijksoverheid in 1927 opgestelde Rijkswegenplan, met daarin de planning voor 12 bruggen over de grote rivieren, voorzag in de aanleg van de Rijnbrug in Arnhem. De brug werd gebouwd tussen 1932 en 1935 en verbond het centrum met de nieuwe uitbreiding van Arnhem, de wijk Malburgen.
En zo komen we bij de (huidige) drie bruggen van Arnhem.

Eerst wat technische aspecten van die drie bruggen aan de Nederrijn.

Technische feiten             Frostbrug         Mandelabrug       Sacharovbrug
Totale lengte                        601 meter         500 meter              760 meter
Hoofdoverspanning            120 meter         135 meter              133 meter
Rijstroken                             1×4                    3×2                         2×2
Openstelling                         1935                 1977                       1987
Soort brug                            boogbrug          kokerbrug              kokerliggerbrug

De drie bruggen zijn vernoemd naar vrijheidsstrijders.

ArendtsFotografie.nl

ArendtsFotografie.nl

 

John Frostbrug
De oorspronkelijke naam van de brug was Rijnbrug. In september 1978 werd de brug vernoemd naar John Dutton Frost, luitenant-kolonel van het 2e bataljon van de Eerste Britse Luchtlandingsbrigade tijdens de Slag om Arnhem (Wereldoorlog II – september 1944 – Operation Market Garden). Dit bataljon bereikte de brug, maar slaagde er niet in de brug op de Duitsers te veroveren.
Al in 1940 was de brug bij de Duitse invasie in Nederland opgeblazen door het Nederlandse leger om de Duitse opmars te vertragen. Er werd daarna een tijdelijke pontonbrug gelegd terwijl de eigenlijke brug werd hersteld. In augustus 1944 was die brug gereed. Een maand later werd de geheel herstelde brug vernietigd door de Engelsen en Amerikanen; vanuit tactische overwegingen jegens de Duitse troepen in de Betuwe. Na de 2e Wereldoorlog moest de brug dus weer opnieuw geheel hersteld worden. In 1949 werd de nieuwe Rijnbrug voor het verkeer opengesteld.

De leuning van de John Frostburg is nu geschilderd in een bordeauxrode kleur, de achtergrondkleur van het embleem van de Britse 1e Luchtlandingsbrigade. Sinds 2014 vindt jaarlijks The Bridge to Liberation, een nationaal herdenkingsconcert, plaats bij de John Frostbrug.

Nelson Mandelabrug - Jan-Joris Heling

Jan-Joris Heling

 

Nelson Mandelabrug
Als gevolg van de groei van Arnhem-Zuid kon de bestaande Rijnbrug het alsmaar toenemend verkeer tussen Arnhem-Zuid en Arnhem-Noord niet meer aan. In 1968 werd een bouwrapport afgegeven en in 1974 werd de bouwopdracht verstrekt voor een nieuwe brug. Er werd gekozen voor de plek waar van 1603 tot 1935 de schipbrug lag. Na de 2e Wereldoorlog voer hier een veerboot tussen het Roermondsplein en de wijk De Praets. Die nieuwe brug verbond Arnhem-Noord via de Eldenseweg met Arnhem-Zuid. In december 1977 werd de brug in gebruik genomen. De naam van de nieuwe brug werd Roermondspleinbrug, in de volksmond ook de Nieuwe Rijnbrug genoemd.

In 1987 werd de brug hernoemd, en wel naar Nelson Mandela. Hij was een Zuid Afrikaanse anti-apartheidsstrijder en politicus. Mandela was van 1994 tot 1999 president van de republiek Zuid-Afrika.

Andrej Sacharovbrug - Rob Weenink

Andrej Sacharovbrug – Rob Weenink

 

Andrej Sacharovbrug
Dit brug is de langste brug in Arnhem (en Huissen) en onderdeel van de Pleijroute die zorgt voor een aansluiting van de N325 uit Nijmegen op het knooppunt Velperbroek, dit alles om het centrum van Arnhem voor doorgaand verkeer te ontlasten. De brug werd gebouwd in 1986 en 1987 en in november 1987 in gebruik genomen. De brug overspant niet alleen de Nederrijn maar ook een fors deel van de uiterwaarden. In eerste instantie werd de brug Koningspleijbrug genoemd (in de volksmond Pleijbrug). De naam Pleijbrug is afkomstig van de nabij gelegen Hondbroeksche Pleij, een voormalige uiterwaard en deels polder bij de splitsing van het Pannerdens Kanaal in de Nederrijn en de IJssel bij Westervoort.

In 1990 werd door de Gemeente Arnhem de brug hernoemd naar Andrej Sacharov, Russisch atoomgeleerde, dissident en politicus.