Home > Wijken & Singels > Monnikenhuizen

Monnikenhuizen

De wijk Monninkenhuizen dankt zijn naam aan een Karthuizer klooster dat eind van de middeleeuwen (circa 1500) in deze wijk heeft gestaan. De wijk omvat de buurten Monnikenhuizen, Arnhemse Allee en Klarenbeek, reden waarom Park Klarenbeek in dit artikel ook aan de orde komt.

De wijk, die circa 4200 inwoners telt, ligt in het noorden van Arnhem min of meer ingeklemd tussen de Schelmseweg, de A12 en de Rosendaalseweg en grenst in de westkant aan de wijk Geitenkamp. De wijk is relatief jong en de meeste bebouwing dateert van na 1950 en kent dus geen lange geschiedenis, zoals b.v. de Geitenkamp. De wijk heeft zowel laagbouw als flats. Het grote sportpark Valkenhuizen ligt in deze wijk. De laatste jaren hebben zich er twee belangrijke veranderingen in de wijk voorgedaan.

Het stadion Nieuw Monnikenhuize, gebouwd in 1950, was de thuishaven van voetbalclub Vitesse. In maart 1998 verhuisde Vitesse naar stadion Gelredome in Arnhem-Zuid. Het jaar daarna werd het oude stadion gesloopt. Daar waar eerst het stadion stond verrees een nieuwe moderne woonwijk. In 2012 werd op de plek van de oude hoofdingang aan de Rozendaalseweg een gedenkteken onthuld voor het oude en zeer geliefde stadion.

De Saksen-Weimar Kazerne, gebouwd rond 1939, met ingangen aan de Monnikensteeg en de Weg achter het Bos, werd in 1999 buiten gebruik gesteld vanwege de verhuizing van het leger naar elders. Daarna deed de kazerne onder andere nog dienst als asielzoekerscentrum. In 2007 werd het kazernecomplex verkocht aan de Gemeente Arnhem. Een wooncorporatie en projectontwikkelaar ontwikkelden een plan voor woningbouw. Vanwege de economische crisis (globaal van 2008 tot 2012) werd de bebouwing uitgesteld. Pas rond 2012 werd gestart met de verbouwing van de kazerne en de nieuwbouw van woningen. De hoofdgebouwen van de kazerne zijn verbouwd tot een zorgvilla voor ouderen die niet meer zelfstandig kunnen wonen en kantoren voor een instantie die de zorgvilla beheert. Legeringsgebouwen zijn verbouwd tot appartementen. Ook is er plaats voor bedrijfjes en ateliers. De kazerne is echter wel herkenbaar gebleven. Veel van de oude gebouwen zijn gesloopt, waarvoor in de plaats nieuwbouw is gekomen. De laatste fase (fase 7) van het nieuwbouwproject is onlangs afgesloten. Er worden nu de laatste huizen gebouwd.

Vermeldenswaardig is de achtergrond van de naam(gever) van de oude kazerne en dus ook van het nieuwe woongebied. Karel Bernard van Saksen-Weimar-Eisenach (1792-1862) was militair in zowel Duitse en Nederlandse dienst. Eerst diende hij in Duitsland, later in het Nederlandse leger als adviseur van Koning Willem I. Saksen Weimar vocht mee in het Nederlandse leger als generaal in de Slag om Waterloo 1815 tegen Napoleon. Hij was verder van 1849 tot 1853 commandant van het Nederlands leger in Nederlands-Indië.
De Saksen-Weimar Kazerne ligt aan de Weg achter het Bos en dus tegenover de Watertoren.

Watertoren en ‘Steenen Tafel’
De watertoren werd gebouwd in 1925 naar een ontwerp van architect Van Biessen, hij was in dienst van de Gemeente Arnhem. De toren werd gebouwd voor de (toen nieuwe) wijken Geitenkamp en Paasberg. Voor deze wijken was een nieuwe watertoren nodig om de waterdruk op peil te houden. De toren is 22,5 meter hoog en heeft een waterreservoir van 600 m3. Onderin de toren is sinds 1998 (nu dus 20 jaar) het exclusieve restaurant ‘De Steenen Tafel’ gevestigd.

De naam ‘De Steenen Tafel’ is indirect ontleend aan het, in het begin van dit artikel, genoemde Karthuizer klooster. Bij dit klooster was een begraafplaats. De monniken werden tijdens de Tachtigjarige Oorlog en de Reformatie (circa 1550 -1650) gedwongen het klooster te verlaten en het complex werd toen geheel gesloopt. Een van de grafzerken van het vroegere klooster is bewaard gebleven onder de naam ‘De Steenen Tafel’. De grafzerk ligt omgedraaid bovenaan op de heuvel van het Klarenbeekse Bos.
Vanaf de Watertoren en de Steenen Tafel loop je zo Park Klarenbeek binnen.

Park Klarenbeek
De begrenzing van dit park wordt gevormd door de Weg achter het Bos, Monnikssteeg, Hommelseweg en Thomas a Kempislaan. Park Klarenbeek is het eerste stadpark van Arnhem en een van de oudste landgoederen van Arnhem. Het park is nu circa 69 hectare groot. Het grondgebied van het huidige park hoorde bij het voormalige Karthuizer klooster. Omstreeks 1600 kwam het landgoed in particuliere handen. Het landgoed werd toen uitgebreid met onder andere de Mussenberg. In 1808 kwam het in handen van de familie Baron van Pallandt. In 1886 werd Klarenbeek in twee delen verkocht. Het grootste gedeelte (circa 100 hectare) ten noorden van de Rosendaalseweg werd gekocht door de Gemeente Arnhem. Het zuidelijke gedeelte werd gekocht door Heinrich Lüps, eigenaar van kasteel Biljoen in Velp. De gemeente wilde het Klarenbeekse Bos (park) behouden zoals het was. Hier en daar vond na 1900 wel enige bebouwing plaats, zoals de Arnhemse Buitenschool, de Watertoren en het Openluchtzwembad. De Mussenberg, nu gelegen in de wijk Klarendal, en Park Angerenstein hoorden oorspronkelijk ook tot park Klarenbeek.

Het park bestaat uit een open vlakte met aan de west-, noord- en oostzijde een brede strook bos. Je vindt er o.a. eiken, beuken, lijsterbes, hazelaar en kamperfoelie. In de loop der eeuwen zijn er verschillende landschappelijke tuinen in het bos/park aangelegd, die ook weer in de tijd min of meer verdwenen.

Een speciale plek is de Van Heemstrabank, die staat op de plek waar vroeger de galg van Arnhem heeft gestaan (Oude Galgenberg). Eerst was er een houten galg, die in 1734 werd vervangen door een stenen galg. De galg had een capaciteit om 21 veroordeelden tegelijk op te hangen. Het tentoonstellen van lijken werd in 1795 afgeschaft; de galg is in 1803 afgebroken. De Van Heemstrabank (1962) is een eerbetoon aan baron van Heemstra, Commissaris van de (toen) Koningin in Gelderland. Van Heemstra heeft zich tussen 1925 en 1945 bijzonder ingezet voor het behoud van het Gelders natuurschoon.

Met haar lange geschiedenis is een wandeling in Park Klarenbeek zeer zeker de moeite waard.