Schaarsbergen

Schaarsbergen vormt feitelijk de overgang tussen de stad Arnhem en de natuurgebieden van de Veluwe, en ligt in een echt groene omgeving. Qua oppervlakte is deze ‘groene’ wijk ongeveer gelijk aan het stedelijk Arnhem. Schaarsbergen is 5.078 hectare groot; Arnhem in totaal 10.154 hectare.

De wijk ligt ten noorden van de Schelmseweg en telt circa 2200 inwoners. De wijk bestaat uit de buurten Schaarsbergen en Bakenberg. Het dorp Schaarsbergen zelf heeft ruim 200 inwoners. In de wijk vinden we ook het landgoed Warnsborn. Ogenschijnlijk valt er op het eerste gezicht weinig over deze ‘groene’ wijk weinig te vertellen, maar schijn bedriegt.

Op Schaarsbergen zijn tot nu toe de oudste sporen van de mens in Arnhem gevonden: een 70.000 jaar oude vuurstenen schaver. Deze werd gebruikt om huiden van dieren schoon te schrapen en te bewerken.
De grootste grafheuvel van Noord West Europa ligt hier in Schaarsberen op landgoed Warnsborn. Er zijn meerdere grafheuvels op Schaarsbergen gevonden. De grafheuvels dateren uit 2500 en 1200 voor Christus: dus vóór het begin van onze huidige jaartelling. De meest bijzondere grafheuvel dateert van rond 1200 voor Christus toen de doden werden bijgezet in uitgeholde boomstammen (dus een soort lijkkisten).  Deze grafheuvel, opgegraven in 1947, wordt ook wel de Meelworstenberg genoemd naar het favoriete middageten van de archeologische opgravers. Zij hielden van brood met meel bestrooide worst. Het ‘bruggetje’ naar/met Landgoed Warnsborn is dus snel gemaakt.

Landgoed Warnsborn
De naam Warnsborn komt van de woorden ‘born’, wat bron betekent, en het woord ‘warn’ wat zuiver betekent. Letterlijk vertaald betekent Warnsborn dus:  zuivere bron.
De naam Warnsborn komen we voor het eerst tegen in de 15e eeuw en had toen betrekking op het huidige Hoog Erf; eigendom van het klooster Mariënborn. Het noordwestelijk daaraan grenzende Laag Erf was eigendom van het Agnietenconvent. Ook hier weer is Arnhem ‘doorspekt’ van religieuze katholieke ordes. We kwamen deze ordes al eerder tegen tijdens onze bezoeken aan diverse wijken in Arnhem Noord, zoals b.v. Monnikenhuizen.

Rond 1648, dus na de Reformatie, moeten de katholieken ordes plaats maken en vertrekken. Het totaal (Hoog en Laag Erf) wordt verkocht aan Everhard Everwijn, toen burgemeester van Arnhem. Op Warnsborn wordt dan een buitenplaats (landgoed) gesticht. In de eeuwen daarna kent het landgoed steeds weer andere eigenaren. In 1827 werd door de toenmalige eigenaar het landhuis gebouwd in neoclassicistische stijl. In 1944 komt het landgoed (Hoog en Laag Erf) in totaliteit in het bezit van het in 1929 opgerichte Stichting Het Geldersch Landschap: zie www.glk.nl  Tot op de dag van vandaag is dat nog zo.

Zoals vermeld wordt op het landgoed in 1827 het landhuis gebouwd. De kapel en het koetshuis dateren van omstreeks 1850, de oranjerie dateert uit de 2e helft van de 19e eeuw. De oranjerie werd verbouwd in 1894 en 1910. De terrastuinen zijn in oorsprong omstreeks 1900 aangelegd, maar rond 1910 gewijzigd en aangepast. Het landhuis brandde in 1945 af en werd vervangen door het huidige hotel Groot Warnsborn. De andere gebouwen op het landgoed werden niet door de brand getroffen.
Na de 2e Wereldoorlog raakten oranjerie en de terrassentuin in verval. In 2000 en de jaren daarna zijn oranjerie en terrassentuin gerestaureerd. De oranjerie dient (weer) als feestzaal.

Oranjekazerne – Luchtmobiele Brigade
Het contrast met het rustige, groene landgoed Warnsborn kan niet groter zijn.
De Oranjekazerne ligt dan weliswaar in dezelfde bos- en heiderijke omgeving als het landgoed, maar kent qua bestemming een  totaal andere invalshoek. Arnhem is dan wel van oudsher een garnizoensstad maar uitgangspunt bij dit militair complex is een heel andere.
De kazerne ligt in een uitgestrekt gebied van (voormalige) militaire complexen en oefenterreinen rondom de Koningsweg, vanaf vliegveld Deelen en Nationaal Park De Hoge Veluwe tot aan A12.

De Oranjekazerne is nu al meer dan 25 jaar in gebruik van de Luchtmobiele Brigade. Deze brigade is een onderdeel van de Koninklijke Landmacht en kan voor de uitvoering van haar taken gebruik maken van de Koninklijke Luchtmacht. De luchtmacht faciliteert de Luchtmobiele Brigade met b.v. helikopters van het type Apache en Chinook. Die brengen manschappen en materiaal van de Luchtmobiele Brigade naar het gebied waar ze ingezet moeten worden.

De Luchtmobiele Brigade, opgericht in 1992,  is een snel inzetbare lichte infanteriegevechtseenheid. De brigade is binnen 7 tot 20 dagen wereldwijd inzetbaar voor de verdediging van eigen gebied, bondgenoten, bescherming van de internationale rechtsorde, rampenbestrijding en humanitaire hulp. Daarnaast kan de brigade ook worden ingezet voor calamiteiten in Nederland, zoals bij b.v. (dreigende) overstromingen en grote bosbranden. De rode baret van de luchtmobiele militairen is het internationale herkenningsteken van paratroepen en luchtlandingstroepen.
Meer weten over de luchtmobiele brigade; kijk op www.defensie.nl en www.werkenbijdefensie.nl

Schaarsbergen een mooi, rustig en groen gebied blijft vooral de overgang vormen tussen de stad en de natuurgebieden van de Veluwe. Aan de grenzen van het gebied Schaarsbergen vind je voor recreanten bekende bestemmingen zoals Burgers Zoo, het Nationaal Openluchtmuseum en Nationaal Park de Hoge Veluwe.