Home > Bekende Arnhemmers > Van Muilwijk en Matser

Van Muilwijk en Matser

Ir. Van Muilwijk en burgemeester Matser: De wederopbouwers van Arnhem.

J.P. van Muilwijk en Chris Matser zijn het gezicht van de wederopbouw van Arnhem na de 2e Wereldoorlog (1940-1945). Van Muilwijk was het interne gezicht van de wederopbouw, Matser het externe gezicht. In moderne managementtaal: de backoffice en de frontoffice.

J.P. van Muilwijk

J.P. van Muilwijk

 

Van Muilwijk (1893-1953)
Ir. J.P. van Muilwijk (later Muijlwijk), bescheiden en een harde werker, was van 1934 tot 1953 directeur Gemeentewerken, directeur Grondbedrijf en directeur Waterleidingbedrijf van de Gemeente Arnhem. Hij was opgeleid als civiel ingenieur en begon in 1921 zijn loopbaan in Arnhem bij de Gemeentewerken. Van zijn hand zijn de ontwerpen van de twee betonnen boogviaducten over de Cattepoelseweg: de Schelmsebrug en de Apeldoornsebrug. Hij was zeer nauw betrokken bij de aanleg van de wijken Alteveer en Arnhem-Zuid.

Na de bevrijding waren Van Muilwijk en burgemeester Chris Matser de centrale figuren in de wederopbouw van Arnhem; zij werkten gezien hun functies zeer nauw samen. Arnhem, zwaar getroffen in onder andere de ‘Slag om Arnhem’ (september 1944) moest herbouwd worden. Van Muilwijk regelde de bouwkundige zaken voor de stad, mede dankzij zijn grote netwerk in regeringscentrum Den Haag. Oude gebouwen bij de Markt werden gerestaureerd, maar het kapotte stadshart werd grondig vernieuwd, zoals het Gele Rijdersplein en het Stationsplein.

Van Muijlwijkstraat
Na zijn dood in 1953 kreeg Van Muilwijk een straat naar hem vernoemd: de Ir.J.P. van Muijlwijkstraat. Deze straat loopt vanaf het Velperplein parallel aan de Steenstraat. De Van Muijlwijkstraat maakte ook deel uit van de wederopbouw(plannen).

Matser (1904-1973)
Chris Matser, geboren in de volkswijk Klarendal, zoon van een metselaar/tegelzetter, was van 1946 tot 1969 burgemeester van Arnhem. Matser werd in 1931 voor de Roomsch-Katholieke Staatspartij (nu CDA) gekozen tot lid van de gemeenteraad van Arnhem. Hij stelde onderwerpen aan de orde zoals verbetering van de woonomstandigheden, hulp aan sociaal zwakkeren en werkverschaffing. Mede daarom werd de volksjongen uit Klarendal in 1935 gekozen tot wethouder van Sociale Zaken, Volkgezondheid en Personele Zaken. De zwaarste portefeuille in Arnhem, mede gezien de economische crisis van de jaren dertig.

Tijdens de 2e Wereldoorlog bleef Chris Matser zijn taak vervullen, ook na de inval van de Duitsers in 1940 en ook toen de gemeenteraad in 1941 door de Duitsers werd ontbonden. Samen met de toenmalige burgemeester Bloemers bleef wethouder/loco burgemeester Matser tot juli 1944 actief voor de stad Arnhem. In juli 1944 werd Bloemers door de Duitsers ontslagen, en kwam er ook een (tijdelijk) einde aan de activiteiten van Matser voor Arnhem.

Wederopbouw
Nadat Arnhem en omgeving in april 1945 werd bevrijd besloot het Militair Gezag in mei van dat jaar Chris Matser te benoemen tot waarnemend burgemeester, in 1946 volgde de definitieve benoeming.
Onder zijn doortastende leiding werd het puinruimen, het noodherstel, de herbevolking, de wederopbouw en de stadsvernieuwing aangepakt. De zoon van de metselaar uit Klarendal werd niet voor niets ‘burgemeester in hemdsmouwen’ genoemd. Bouwen was zijn ding; het was hem met de paplepel ingegeven. Matser en een hecht team van wethouders en ambtenaren zorgden voor diversificatie van de werkgelegenheid door kantorenbouw en het bevorderen van cultuur en toerisme. Chris Matser met zijn ontembare werklust was typisch een man voor de wederopbouw, met autoritair gezag kreeg hij heel veel voor elkaar. In die tijd de juiste man op de juiste plaats.

Chris Matser (opening damcircuit)

Chris Matser (opening damcircuit)

 

Delhuizen
Naar gelang de jaren verstreken en de wereld, en dus ook Arnhem, weer naar ‘normale’ tijden terugkeerden ging het autoritair gedrag van Matser tegen hem werken. In 1963 kwam het tot een felle botsing tussen de burgemeester en de wethouders/gemeenteraad. Het ging over de bebouwing van het natuurterrein ‘Delhuizen’. Matser moest bakzeil halen. Niet alleen de gemeenteraad en de wethouders waren tegen, maar ook de provincie en natuurbeschermers. De bouw ging niet door.

Naast het burgemeesterschap was hij ook landelijk actief in de politiek, maar tot een ministerschap kwam het niet. Hij had weinig geduld en weinig politieke souplesse. Hij was wel jarenlang lid van de Provinciale Staten van Gelderland en lid van de Eerste Kamer in Den Haag.

Matsersingel
Als burgemeester van Arnhem nam hij afscheid van de stad in juni 1969; hij was toen 23 jaar burgemeester geweest. Matser overleed op 5 februari 1973. Chris Matser heeft zich in diverse bestuurlijke functies bijna 38 jaar voor de stad Arnhem ingezet.
In de jaren 1980-1990 werd in Arnhem-Zuid een singel naar hem vernoemd: de Burgemeester Matsersingel, deze singel loopt onder station Arnhem-Zuid door.

Arnhem en de wederopbouw: van Muilwijk en Matser respectievelijk de backoffice en de frontoffice van Arnhem, in een tijd waarin de stad uit een zeer diep dal klom. De een kan niet zonder de ander. Daarom heeft Arnhem2day gemeend een gezamenlijk artikel te wijden aan beide heren.