Waalse Kerk

Bouwjaar                            : circa 1450
Stijl                                      : laat-gotisch
Architect                             : onbekend
Rijksmonument

Oorsprong,
Wat nu heet ‘De Waalse Kerk’ ligt aan de Gasthuisstraat 1, min of meer verscholen tussen eigentijdse gebouwen en achter de Stadsschouwburg aan het Velperbinnensingel.

Oorspronkelijk was deze kerk een kapel van het uit rond 1450 daterende Sint Agnietenklooster. Deze Agnietenkapel is het enige overblijfsel van het Agnietenklooster, het nonnenklooster van de franciscaanse zusterorde van de heilige Agnes. Aan de rechtergevel (zuidgevel) van de kerk is de aanzet van de voormalige kloostergang duidelijk te herkennen. Voor die doorgang bevindt zich uiterst links in de zuidgevel, ter hoogte van de eerste verdieping, een vanaf de grond onbereikbare deur. Deze vormde vroeger de toegang vanuit het kloostercomplex tot de nonnengalerij die zich in de kerk bevond. In 1636 stierf het klooster uit en werden de gebouwen door het Sint Catharina Gasthuis betrokken. Sinds 1751 is de kerk tot op de dag van vandaag in gebruik van de Waals-Hervormde Gemeente, vandaar dat de kapel nu ‘De Waalse Kerk’ heet.

Bouwstijl
De kerk is gebouwd in laat-gotische stijl. De gotiek is een laatmiddeleeuwse bouwstijl (1140-1500) toegepast in beeldende kunst en architectuur; vooral in kerkgebouwen. De belangrijkste eigenschappen van gotiek zijn verticaliteit (hoge gebouwen en torens) en veel licht van buiten naar binnen. Gebruik van spitsbogen, hoge glasramen, baldakijnen en roosvensters. Weliswaar klein van formaat is deze kerk (kapel) qua bouwstijl vergelijkbaar met die van de (Grote) Sint Eusebiuskerk in Arnhem. In deze verwijzen we je naar ons artikel over de Sint Eusebiuskerk op onze site. De Waalse kerk raakte ernstig beschadigd in september 1944 tijdens de Slag om Arnhem (W.O. II: 1940-1945). De kerk werd gerestaureerd tussen 1950 en 1952, de gehele westelijke voorgevel werd vernieuwd in de stijl van de Delftse (traditionalistische) School.

Waalse Kerk: l’Eglise Wallone d’Arnhem
In de 16e en 17e eeuw ontvluchtten veel Walen en Fransen Wallonië (Franstalig België) en Frankrijk, naar de noordelijke Nederlanden. Deze calvinisten (protestantse aanhangers van Calvijn) leden sterk onder de godsdienstonderdrukking door de katholieken, die gestuurd werd vanuit het katholieke Zuid-Europa (met name Spanje). De Calvinisten vluchtten naar het Noorden, waar zij hoopten hun geloof in alle vrijheid te kunnen belijden. De Franse vluchtelingen worden Hugenoten genoemd. Boven de grote rivieren (Maas en Rijn) was Nederland overwegend calvinistisch/protestant, onder de grote rivieren overwegend katholiek. Sinds 1615 hielden de vluchtelingen diensten in Arnhem, maar pas in 1684 kon tot de benoeming van een vaste predikant worden overgegaan. Daarmee was de formele oprichting van de Waalse Kerk van Arnhem, l’Eglise Wallone d’Arnhem, een feit.
Zoals al gemeld stelde het bestuur van het Sint Catharina Gasthuis in 1751, de gasthuiskapel ter beschikking aan de Franstalige Waalse Hervormde Gemeente en in 1860 kocht deze gemeente het gebouw.

Waalse Kerk: vandaag de dag
Al ruim 250 jaar worden in de Waalse Kerk aan de Sint Catharinaplaats kerkdiensten gehouden en wel in de Franse taal; nu nog één keer per maand. Vanaf 2018 vormen de Waalse kerken, waarvan er op dit moment nog 11 in Nederland aanwezig zijn, een ‘ring’ die onderdeel uitmaakt van de Protestantse Kerken Nederland (PKN). In de Waalse kerk houden ook andere kerk gezindten vieringen, namelijk de Evangelische Broederschap en de Doopsgezinde Gemeente. Van zeer recente datum is de samenwerking met de katholieke Walburgis Gemeenschap. Zie voor informatie hierover op onze site het artikel ‘Van Walburgis Kerk naar Waalse Kerk’ of kijk op  www.jansbeekekklesia.nl

Opmerkelijk is wel het feit dat de ‘Waalse’ kerkgangers 400 jaar geleden voor katholieke overheersing vluchtten en dat zij nu de katholieke Walburgisgemeenschap de helpende hand toestaken nu zij uit hun katholieke Walburgiskerk moesten vertrekken, vanwege de verkoop van die betreffende kerk.

De Waalse Kerk wordt niet alleen voor erediensten gebruikt. De kerk staat ook voor andere gebruiksmogelijkheden ter beschikking, zoals kooruitvoeringen, kamermuziek, kerkelijke huwelijksinzegeningen, uitvaartdiensten, kunsttentoonstellingen en lezingen.

Wil je meer weten over de Waalse Kerk in Arnhem: www.waalsekerkarnhem.wordpress.com