W. H. Dullert

,

De Arnhemmer mr. Willem Hendrik Dullert leefde van 1817 tot 1881 en was een van de langst zittende voorzitters van de Tweede Kamer der Staten Generaal.

In 2017 is het 200 jaar geleden dat Willem Hendrik Dullert in Arnhem geboren werd (27 juni 1817). Een Arnhemmer die zijn hele leven trouw is gebleven aan zijn geboortestad. Hij kwam uit een vermogende leerlooiersfamilie, welke in Arnhem woonachtig was aan de Ketelstraat 36a (hoek Zwanenstraat). De leerlooierij was in de 18e eeuw vier generaties achtereen telkens in één hand overgegaan. De familie vergaarde dus haar vermogen uit leerlooiersactiviteiten, een zeer goede bron van inkomsten, aangezien Arnhem garnizoensstad was, en doordat het vermogen van de familie in één hand bleef. Willem Dullert is zijn hele leven vrijgezel gebleven.

Van zijn jonge jaren is weinig of niets bekend. Van 1831 tot 1835 ging Willem naar de Latijnse School (een soort Gymnasium). Aan deze school werd onder andere onderwezen in wiskunde, aardrijkskunde en geschiedenis en werd de praktische beheersing van het Latijn bijgebracht, waardoor leerlingen de eerste stap naar de universiteit konden zetten. Dit laatste was belangrijk voor studenten die later, zoals Willem, jurist wilden worden. De Latijnse School was gevestigd aan de Broerenstraat. Deze school was alleen weggelegd voor kinderen van vermogende ouders. Scholen waren indertijd geen staatsinstellingen, zoals we die vandaag de dag kennen.

Het geboortehuis van Dullert in de Ketelstraat

Nadat Willem was geslaagd voor de Latijnse School ging hij van 1835 tot 1840 naar Leiden, waar hij rechten studeerde aan de Faculteit der Rechtsgeleerdheid. Leiden was dè universiteit in Nederland op het gebied van rechtsgeleerdheid. In Leiden leerde hij professor J.R. Thorbecke (1798-1872) kennen. Willem liep onder andere college bij Thorbecke, hoogleraar diplomatieke en staatkundige geschiedenis en burgerlijk recht. Thorbecke is de latere liberale staatsman, voorzitter van de Grondwetscommissie van 1848 en daarmee grondlegger van de Nederlandse parlementaire democratie. We kunnen dus vaststellen dat Thorbecke tot het netwerk van Dullert behoorde. In 1838 behaalde Willem zijn kandidaatsexamen en in 1840 zijn doctoraal. Hij promoveerde cum laude bij Thorbecke.

Tijdens zijn studie en in zijn studentenleven stond Dullert niet op de voorgrond in welke zin dan ook, maar wel in het brandpunt van ontwikkelingen en verwikkelingen. Hij bleef op de achtergrond, een beschouwer, ook in zijn latere werkzame leven. Zeer zeker actief, maar niet in het middelpunt van de belangstelling. Na zijn studie in Leiden ging Dullert terug naar Arnhem en werkte daar als advocaat en procureur (van 1841 tot 1848). Hij hield kantoor aan huis aan de Ketelstraat. Indertijd was een (beginnend) advocaat niet te benijden; de verdiensten waren beperkt. Maar ook het werk was niet echt uitdagend. Advocatuur bleek niet zijn ding te zijn.

In 1849 kruisten de wegen van Dullert en Thorbecke elkaar weer. Thorbecke werd bij de (eerste) rechtstreekse verkiezingen voor de Tweede Kamer gekozen voor de kiesvereniging Leiden en Zutphen. Thorbecke heeft vermoedelijk Dullert overgehaald om zich (nadien) kandidaat te stellen voor Zutphen (dus feitelijk Thorbecke vervangen). Dullert werd in 1849 lid van Tweede Kamer en bleef dit tot aan zijn dood in 1881. Hij was voorzitter van de Tweede Kamer in het parlementaire jaar 1852-1853 en tussen 1869 en 1881.

Dullert was zeer betrokken bij zijn parlementair werk, hetgeen onder andere tot uiting kwam in zijn presentiegraad: 97,5%. Hij was parlementariër in hart en nieren. Net als tijdens zijn studietijd stond hij niet in het middelpunt van de belangstelling, nooit was hij bij een rel betrokken, nooit was hij controversieel en hij mengde zich niet in grote politieke issues van die dagen (bijzonder onderwijs, koloniën, defensiebeleid, afschaffing slavernij, afschaffing doodstraf). Misschien zijn dit wel kwaliteiten geweest die hoorden bij het (latere) voorzitterschap; hij was voorstander van debat en bevordering van het algemeen belang.
Collega-parlementariërs waardeerden hem om zijn onpartijdigheid en de wijze waarop hij de debatten leidde en de orde van behandeling van amendementen. Redenen die zullen hebben bijgedragen tot zijn lange voorzitterschap, tot aan zijn dood in 1881.

Naast zijn parlementaire werk was Willem Dullert ook nog van 1857 tot 1881 gemeenteraadslid in Arnhem. Dat hij bij de gemeenteraadsvergaderingen niet altijd aanwezig kon zijn, is duidelijk; het parlementaire werk in Den Haag vergde veel van zijn tijd. Net zoals in het parlement toonde Dullert zich in de gemeenteraad geen visionair: geen grootse ideeën of initiatieven. Loyaal, verantwoordelijk, bescheiden en met grote plichtsbetrachting: deugden van de 19e eeuw, de eeuw van de burgerij. Willem Dullert was echt een kind van zijn tijd. Een beschouwer, ijverig, dienend, formeel en bescheiden, die Arnhem (mede vanwege zijn zeer grote netwerk) groot voordeel opleverde. Hij overleed vrij plotseling op 22 februari 1881.

Het pand van de Dullert Stichting aan de Jansbinnensingel

Willem Hendrik Dullert liet bij zijn dood zijn gehele vermogen na aan een vriend, met als verplichting zijn erfenis te gebruiken ten behoeve van een in het leven te roepen Dullert Stichting. De erfenis bestond onder meer uit in de Betuwe gelegen boerderijen, landerijen, uiterwaarden, bosgrond, bouwland en zijn woonhuis aan de Ketelstraat.

De Dullert Stichting bestaat nog steeds en is zeer zeker onderdeel van de Arnhemse gemeenschap. ‘Helpen waar hulp nodig is’ is sinds jaar en dag het doel van de Dullertstichting. Zij helpt inwoners van Arnhem en omgeving die geen of weinig financiële armslag hebben. Mensen voor wie aanvullende hulp min of meer noodzakelijk is om mee te kunnen draaien in de samenleving.
Voor meer informatie raadpleeg www.dullertstichting.nl.

In 2017 is het 200 jaar geleden dat Willem Hendrik Dullert geboren werd. Een Arnhemmer die, via zijn stichting, in Arnhem nog springlevend is.